Η Κοζανίτικη Αποκριά είναι ένα πλέγμα εθίμων που δεν έχει ακόμα εξαντλήσει τη δυναμική της, καθώς διαθέτει ελαστικότητα και δυνατότητες προσαρμογής στις συνθήκες κάθε νέας εποχής… Πυρήνας και εστιακό σημείο της είναι o Φανός, εορταστική πυρά που ανάβει στα σταυροδρόμια της πόλης εδώ και αιώνες, αποδεικνύοντας την ανθεκτικότητα του εθίμου και τις βαθιές του ρίζες στις καρδιές των Κοζανιτών, που δεν μπορούν να διανοηθούν τις Αποκριές χωρίς αυτόν.
Η μακροβιότητα και η διατήρηση της ουσίας του δεν απειλήθηκαν από τις σημαντικές αλλαγές γύρω του. Κάθε άλλο μάλιστα. Αυτές οι αλλαγές δεν δημιουργούν αμφιβολίες σχετικά με το αν ο σημερινός Φανός αποτελεί συνέχεια αυτού που άναβε στην πόλη της Κοζάνης κατά την περίοδο της Τουρκοκρατίας. Αντιθέτως αποδεικνύουν ότι ο πυρήνας του παραμένει ζωντανός, του επιτρέπει να προσαρμόζεται συνεχώς και να μεταφέρεται από γενιά σε γενιά αλώβητος και εκρηκτικός.
Η Κοζανίτικη Αποκριά, από κοινού με παρόμοιες γιορτές ή ιεροτελεστίες που συναντώνται τέτοια εποχή του έτους κυρίως στον Βορειοελλαδικό χώρο, αποτελεί κομμάτι της νεοελληνικής αγροτικής Αποκριάς. Όπως και όλα τα λατρευτικά έθιμα που συνδέονται με τα γυρίσματα του χρόνου και κυρίως το πέρασμα από το χειμώνα στην άνοιξη, διαθέτει κι αυτή απίστευτη ανθεκτικότητα καθώς είναι συνδεδεμένη με τη συνέχεια της ζωής. Ταυτόχρονα όμως ήταν και εξακολουθεί να είναι και στις μέρες μας μια γιορτή με ψυχαγωγικό χαρακτήρα, ένας συνδυασμός γλεντιού και υλικών απολαύσεων σε θαυμαστή συνύπαρξη με τη λατρεία των νεκρών.
Δεν παύει βέβαια να μοιράζεται και τη φιλοσοφία των υπόλοιπων αποκριάτικων εθίμων του Ελλαδικού χώρου καθώς εστιάζει στην ιδέα της ανατροπής της καθιερωμένης κοινωνικής και κοσμικής τάξης πραγμάτων, αμφισβητώντας αξίες και ιεραρχίες και καταργώντας όρια πράξεων και λόγων.
Τα τρία βουνά
Σταυροδρόμι μεταξύ Ηπείρου, Θεσσαλίας και Μακεδονίας, Ελλάδας και Βαλκανίων, η Κοζάνη δεν είναι μια πόλη που επιδεικνύει προκλητικά τις αρετές της. Με τα νεοκλασικά της κτήρια, τα αρχοντικά της, την συνύπαρξη του σύγχρονου με το κλασικό και του οθωμανικού με το χριστιανικό, η πόλη που στέκει περήφανη ανάμεσα σε τρία ξεχωριστά βουνά, δίνει την ευκαιρία στους επισκέπτες της να την ανακαλύψουν σταδιακά.
«Τοποθετημένη» ανάμεσα στις οροσειρές του Βερμίου, του Βούρινου και των Πιερίων και σε υψόμετρο 720 μέτρων από την επιφάνεια της θάλασσας, η Κοζάνη απέχει από τη Θεσσαλονίκη μόλις 125 χλμ., μια απόσταση που καλύπτεται οδικά σε μια ώρα από τη Θεσσαλονίκη και 5 ώρες από την Αθήνα, από την οποία τη χωρίζουν 472 χλμ.
Μια βόλτα στην πόλη θα πρέπει να έχει ως αφετηρία το ιστορικό της κέντρο, τόπο συνάντησης και διάδρασης των ανθρώπων της πόλης και εστία των πανέμορφων, αναστηλωμένων αρχοντικών της. Η Πλατεία Νίκης είναι ακριβώς στο επίκεντρο, αφού φιλοξενεί πολλά νεοκλασικά κτήρια της Κοζάνης, όπως το διατηρητέο ξενοδοχείο Ερμιόνιον (που χτίστηκε το 1931), το Δημαρχείο και το παράρτημα της Εθνικής Τράπεζας της Ελλάδας.
Η Ιερά Μονή Αναλήψεως με τα φημισμένα υφαντά
Η Ιερά Μονή Αναλήψεως βρίσκεται σε απόσταση 5,5 χλμ. από το κέντρο της Κοζάνης. Είναι μεγάλη γυναικεία Παλαιοορθόδοξη Μονή που αποτελεί μετόχι της Μονής Διονυσίου Αγίου Όρους. Κατασκευάστηκε στη θέση παλαιότερου ναΐσκου της Αναλήψεως του Σωτήρος και από το 1945 επεκτάθηκε ώστε το μοναστηριακό συγκρότημα να διαθέτει σήμερα πολλά διώροφα κτίσματα όπως κελιά των μοναχών, ξενώνες, εργαστήρια χειροτεχνίας και υφαντουργίας. Η κεντρική είσοδος στο χώρο είναι τοξωτή ενώ παραπλεύρως υψώνεται τριώροφος πυργίσκος. Ο ναός της Αναλήψεως, σε κεραμιδί απόχρωση, είναι τρίκλιτος με τρούλο και επικλινή στέγη. Υπάρχει επίσης παρεκκλήσι καμαροσκέπαστο σε γαλάζια απόχρωση. Η οικονομική ευμάρεια της Μονής η οποία αναπτύσσει πλούσιο φιλανθρωπικό έργο, προέρχεται από την πώληση χειροποίητων εργοχείρων και εικόνων που κατασκευάζουν οι μοναχές και από δωρεές. Η Μονή είναι φημισμένη για τα υφαντά, τα κεντήματα, τα κομποσχοίνια που κατασκευάζουν οι μοναχές, για τη φιλοτέχνηση αγιογραφιών και για τα αγροτικά προϊόντα που παράγουν.
Από τις πλέον σημαντικές βιβλιοθήκες στα Βαλκάνια
Έχοντας ιδρυθεί το 1688 η Κοβεντάρειος Δημοτική Βιβλιοθήκη της Κοζάνης θεωρείται μια από τις σημαντικότερες ιστορικές βιβλιοθήκες όχι μόνο στην Ελλάδα, αλλά και στα Βαλκάνια. Διαθέτει έναν αξιοσημείωτο όγκο πολιτιστικών τεκμηρίων, που αφορούν την ιστορία της Κοζάνης, της Δυτικής Μακεδονίας και της Ελληνικής και Βαλκανικής Διασποράς. Πιο συγκεκριμένα, περιλαμβάνει πάνω από 120.000 τόμους (μεταξύ των οποίων εκδόσεις από το 1494), 5.500 τόμους περιοδικών, 257 βυζαντινά και ξενόγλωσσα χειρόγραφα, ελληνικά και οθωμανικά έγγραφα, ελληνικά και ξενόγλωσσα έντυπα, τουρκικά φιρμάνια, κώδικες, χάρτες (με σημαντικότερο τη «Χάρτα του Ρήγα Φεραίου»), εκδόσεις του Νεοελληνικού Διαφωτισμού και εκδόσεις λογίων από τη Δυτική Μακεδονία. Στις συλλογές της ΚΔΒΚ, πέρα από το σύγχρονο κομμάτι (εκδόσεις μετά την απελευθέρωσή της, το 1912), περιλαμβάνονται ως διακριτές κατηγορίες: α) τα χειρόγραφα, β) τα έντυπα, γ) τα λυτά, δ) η αρχαιολογική συλλογή, ε) η βιβλιοθήκη Ψαριανού και στ) η συλλογή χαρτών.
Διαβάστε ακόμα: Γαλαξίδι για ατελείωτο αλευρομουτζούρωμα
Όλα τα viral video εδώ.
