Κάποιες παραστάσεις δεν τις παρακολουθείς απλώς· τις διασχίζεις. Η θεατρική παράσταση «2-3 πράγματα που ξέρω για αυτόν» ανήκει σε εκείνες τις σπάνιες περιπτώσεις όπου η σκηνή μετατρέπεται σε τόπο συνάντησης – με πρόσωπα, μνήμες και μικρές αλήθειες που φωτίζονται διακριτικά, σχεδόν εξομολογητικά. Από την πρώτη κιόλας στιγμή γίνεται σαφές ότι πρόκειται για μια δουλειά με ιδιαίτερη ευαισθησία και εσωτερικό ρυθμό, μια παράσταση που δεν επιδιώκει τον εντυπωσιασμό, αλλά κερδίζει τον θεατή με τη διαύγεια και την ανθρώπινη θερμοκρασία της.
Ακολουθώντας το «2-3 πράγματα που ξέρω για αυτόν»
Με αφετηρία αυτή την εμπειρία, ξεκίνησε και το δικό μας μικρό οδοιπορικό, γύρω από την παράσταση: από την πλατεία του θεάτρου, μέχρι τις συζητήσεις με τους ανθρώπους που της έδωσαν μορφή και φωνή. Μιλήσαμε με τους συντελες κι τές για τη διαδικασία της δημιουργίας, τις προσωπικές διαδρομές, που συναντήθηκαν πάνω στη σκηνή και όσα παραμένουν άρρητα πίσω από τον τίτλο του έργου.
Η συνέντευξη αυτη με τον Ρίνο Τζάνι, φωτίζει με ιδιαίτερο τρόπο τον πυρήνα της παράστασης και τη διακριτική της ένταση.
Το κείμενο που ακολουθεί είναι ταυτόχρονα μια μαρτυρία θέασης και μια περιπλάνηση μέσα στον κόσμο του έργου – 2-3 πράγματα που είδαμε, ακούσαμε και, κυρίως, νιώσαμε για εκείνον.
Η παράσταση πραγματεύεται τις προσωπικές εμπειρίες των πρωταγωνιστών με τον πατέρα τους. Κάποιες στιγμές μέσα στο κείμενο είναι και καθαρά αυτοβιογραφικές. Προσωπική εντύπωση πως ανάμεσα σε όλες αυτές τις ιστορίες μπορείς να δημιουργήσεις το δικό σου σημείο ταύτισης.
Ορθώνεται ένας λόγος βαθιά πολιτικός, χωρίς ποτέ να γίνεται διδακτικός. Με διαύγεια και λεπτότητα, η παράσταση αυτή κατακεραυνώνει την πατριαρχία όχι ως αφηρημένη ιδεολογική κατασκευή, αλλά ως καθημερινό κοινωνικό μηχανισμό που διαμορφώνει συμπεριφορές, προσδοκίες και σιωπές. Εκεί βρίσκεται και η ουσιαστική δύναμή της: δεν στρέφεται εναντίον της φύσης του άντρα, ούτε εγκλωβίζεται σε εύκολες καταγγελίες· αντίθετα, φωτίζει τις κοινωνικές δομές που καθόρισαν ιστορικά τι σημαίνει «να είσαι άντρας», αποκαλύπτοντας τις αντιφάσεις, τα βάρη και τις ρωγμές τους.
Μέσα από αυτή τη ματιά, η παράσταση μετακινεί τη συζήτηση από τη σύγκρουση των φύλων προς την αναζήτηση μιας πιο σύνθετης και ανθρώπινης κατανόησης της ανδρικής ταυτότητας. Η αρρενωπότητα δεν παρουσιάζεται ως σταθερό γνώρισμα ή ως βιολογική βεβαιότητα, αλλά ως ένα πεδίο που διαμορφώνεται από εμπειρίες, πρότυπα και κοινωνικές επιταγές — συχνά πιο περιοριστικές απ’ όσο παραδεχόμαστε.
Ίσως γι’ αυτό, όταν ζητήσαμε από τους συντελεστές να ορίσουν τι σημαίνει για εκείνους αρρενωπότητα, οι απαντήσεις τους δεν κινήθηκαν γύρω από στερεότυπα δύναμης ή κυριαρχίας, αλλά γύρω από έννοιες πιο εύθραυστες και ουσιαστικές: ευθύνη, τρυφερότητα, αυτογνωσία, ελευθερία από ρόλους που επιβάλλονται πριν ακόμη διαμορφωθεί η προσωπικότητα.
Οι απαντήσεις που ακολουθούν σκιαγραφούν μια αρρενωπότητα σε μετάβαση — όχι ως ταυτότητα που πρέπει να υπερασπιστεί τον εαυτό της, αλλά ως εμπειρία που επαναπροσδιορίζεται.
Οι άνθρωποι της παράστασης προσέγγισαν την έννοια της αρρενωπότητας από διαφορετικές αφετηρίες, φωτίζοντας έτσι την πολυπλοκότητα και τις αντιφάσεις της. Η Κωνσταντίνα Τάκαλου, μία εκ των ηθοποιών της παράστασης, τη συνέδεσε με την καθημερινή εμπειρία, λέγοντας: “Τι είναι αρρενοπώτητα πως τι ορίζω; Έχω την αρρενοπώτητα σπίτι μου. Έχω ένα γιο στο σπίτι μου. Κάθεται στον καναπέ, πάει γυμναστήριο, φλερτάρει, αγαπάει, χωρίζει, ξανααγαπάει. Δεν πιστεύω στην αρρενοπώτητα, ούτε στην θηλυκότητα. Αν πούμε κάτι για την αρρενωπότητα όλοι έχουμε να πούμε μια ωραία θλιβερή ιστορία!”.
Ο Κώνσταντίνος Μωραΐτης, από την άλλη, έδωσε έναν πιο συμπυκνωμένο και στοχαστικό ορισμό: “Αρρενωπότητα είναι η επιλογή της ενσυναίσθησης από την κυριαρχία.”
Η επόμενη πρωταγωνίστρια της παράστασης, Μάρω Σταυρινού, στάθηκε κυρίως στην αμφισημία της έννοιας: “Αναρωτήθηκα πως προσδιορίζουμε την έννοια αυτή. Δυσκολεύτηκα να το προσδιορίσω! Όπως και να προσπάθησα να το ορίσω κατάλαβα πως με ελκύει και πως με φοβίζει κιόλας. Έχουμε μάθει να το θέλουμε αλλά και να μας τρομάζει. Έπειτα από αυτή την διαδικασία πιστεύω πως είναι η προσπάθεια επιβολής.”
Στο ίδιο ερώτημα προστέθηκε και μια ακόμη τοποθέτηση που διευρύνει το πεδίο της συζήτησης πρόσθεσε ο Γιώργος Βαλαής, μεταφέροντας την αρρενωπότητα από το επίπεδο της ταυτότητας σε εκείνο της στάσης ζωής:
“Aρρενωπότητα σήμερα είναι να έχεις το θάρρος να ζεις όσο γίνεται εκτός δικτύου, να σκέφτεσαι και να διαβάζεις ανεξάρτητα, να εκφράζεις την αυτοπεποίθηση για έναν καλύτερο κόσμο, πιο δίκαιο σε σχέση με την διανομή του πλούτου, της εξουσίας και των προνομίων, να χρησιμοποιείς με μια δική σου ηγεσία και μια δική σου αισθητική τα εργαλεία της εποχής. ό,τι ήταν πάντα δηλαδή.”
Σε αντίστιξη με τις προηγούμενες απαντήσεις — που μίλησαν για την αρρενωπότητα ως προσωπικό βίωμα, ως αμφιθυμία, ως επιβολή ή ως «performance» κοινωνικών κωδίκων — η συγκεκριμένη προσέγγιση τη συνδέει με την αυτονομία σκέψης, το θάρρος και την πολιτική συνείδηση. Αντί για έναν ρόλο προς υπεράσπιση, προτείνεται μια ευθύνη: να ζεις με κριτήριο, να επιλέγεις ενσυνείδητα και να διεκδικείς έναν δικαιότερο κόσμο.
Τέλος, ο σκηνοθέτης της παράστασης, Ανέστης Αζάς, προσέγγισε την αρρενωπότητα ως ένα διαρκώς μεταβαλλόμενο κοινωνικό φαινόμενο: “Είναι το perfomance του φύλου, είναι η συμπεριφορά μας στο να είμαστε άντρες. Όλος αυτός ο κώδικας μικρών και μεγάλων συμπεριφορών πραγμάτων, το πως κινούμαστε, ντυνόμαστε, μιλάμε, φλερτάρουμε. Είναι διαρκώς μεταβαλόμενο! Ανάλογα με την κατάσταση και την εποχή. Το χάνουμε και το βρίσκουμε.”
Μετέπειτα μιλήσαμε λίγο παραπάνω με τον Ρίνο Τζανή, έναν από τους πρωταγωνιστές. Η παρουσία του στη σκηνή έχει εκείνη τη σπάνια ποιότητα, που δεν επιβάλλεται αλλά σε κερδίζει αθόρυβα. Χωρίς περιττές εντάσεις, κατορθώνει να δημιουργήσει έναν χαρακτήρα βαθιά αναγνωρίσιμο και ανθρώπινο, έναν άνθρωπο που μοιάζει να υπάρχει μπροστά μας και όχι απλώς να αναπαρίσταται. Υπάρχει μια εσωτερική αλήθεια στην ερμηνεία του που κάνει τον θεατή να τον παρακολουθεί με διαρκές ενδιαφέρον, ακόμη και στις πιο σιωπηλές στιγμές. Αρχικά για την αρρενοπώτητα τόνισε: “Αρρενωπότητα είναι αυτό που πρέπει να προσδιορίσουμε τι είναι!”
Πώς καταφέρνεις να βρεις την ισορροπία την αλήθεια του εαυτού σου και την τεχνική του ηθοποιού πάνω στην σκηνή; Το έργο έχει και βιωματικά στοιχεία.
Οι σπουδές στο εθνικό ήταν η αρχή, αλλά σε τεντωμένο σχοινί περπατάμε πάντοτε κι όμως δεν το έχουμε συνηθίσει. Μετράω πάνω από δέκα χρόνια στη δουλειά αυτή και δεν είναι κάτι εύκολο, αν και από την αρχή, σε αντίθεση με την γενικότερη αίσθηση που κυριαρχεί, δεν έτρεφα αυταπάτες.
Αυτή τη φορά μοιράζομαι το τραύμα μου, αλλά είναι αυτό που με σφυριλάτησε και ίσως τελικά να το αγαπώ, όπως μαθαίνω να κάνω και με ό,τι με τρομάζει.
Υπήρξε κάτι στη διαδικασία που άλλαξε τον τρόπο που προσεγγίζες τον ρόλο;
Ο σκηνοθέτης μας είναι που μας καθοδηγεί, ευτυχώς δεν λείπει από κανέναν μας η εμπειρία, είναι γνώριμα τα μονοπάτια, αλλά τον χάρτη προς την έξοδο τον κρατάει εκείνος.
Ποια είναι η φράση ή η στιγμή που σε συγκινεί κάθε φορά που παίζετε την παράσταση;
Δεν είναι μια φράση ή κάποια στιγμή συγκεκριμένη, αλλά το σύνολο των σκηνών κι η αλληλουχία τους, που μου δημιουργούν αυτήν την αίσθηση. Η παράσταση έχει μια δομή που μας ταξιδεύει από το κάτι σκληρό και ωμό, σε κάτι κωμικό και παράδοξο. Κάνω μια αντιστοιχία με την πραγματικότητα, που είναι γεμάτη από τέτοια πράγματα.
Αν με συγκινεί κάτι, περισσότερο είναι που παρατηρώ τα μάτια των θεατών στο τέλος.
Είναι συγκλονιστική εκείνη η στιγμή.
Ποια ήταν η μεγαλύτερη πρόκληση με αυτόν τον ρόλο;
Το γεγονός ότι η παράσταση στήθηκε από το μηδέν, δεν υπήρχε έτοιμο σενάριο, παρα μόνο το όραμα του σκηνοθέτη, από εκεί κι ύστερα το εμπλουτίσαμε με τις δικές μας προσωπικές ιστορίες. Οι πρόβες ήταν ατελείωτες και έπρεπε να γνωριζόμαστε και να δημιουργούμε από το μηδέν ταυτόχρονα, να δοκιμάζουμε να απορρίπτουμε και να το ξαναπιάσουμε πάλι από την αρχή. Υπήρχαν πολλές “παγίδες” που ευτυχώς τις αποφύγαμε. Τελικά ήρθε κι έδεσε! Αισθάνομαι πολύ περήφανος που είμαι μέρος αυτής της παράστασης.
Ήρθες πιο κοντά με “εκείνον” έπειτα από το τέλος;
Ναι προσωπικά τον συγχώρεσα και τον κατανόησα. Αν κρίνω από τις εντυπώσεις του κοινού, αυτό που συμβαίνει είναι μια επαναδιαπραγμάτευση με τον ρόλο του πατέρα , του άντρα. Σήμερα μπορούμε να αμφισβητησουμε τα παλιά πρότυπα να τα αφήσουμε πίσω μας και να προχωρήσουμε σε μια νέα καλύτερη και λειτουργική πραγματικότητα.
Η δικιά μας συμβουλή έπειτα από την εμπειρία; Κλείσε οπωσδήποτε το εισιτήριο σου στο more.com για το Θέατρο Προσκήνιο, από Τετάρτη έως και Κυριακή.
